Last Updated:
RBI New Rules: ఫోన్‌పే, గూగుల్ పే, యూపీఐ, డెబిట్, క్రెడిట్ కార్డులతో చెల్లింపులు చేస్తున్నారా? డిజిటల్ లావాదేవీల భద్రతను పెంచేందుకు RBI కొత్త సైబర్ సెక్యూరిటీ నిబంధనలు తీసుకొచ్చింది. సైబర్ దాడులు జరిగితే ఆరు గంటల్లోపే సమాచారం ఇవ్వాలి.
దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల వినియోగం వేగంగా పెరుగుతోంది. యూపీఐ, కార్డులు, మొబైల్ వాలెట్లు, ఇతర ఆన్‌లైన్ చెల్లింపు విధానాల ద్వారా ప్రతిరోజూ కోట్లాది లావాదేవీలు జరుగుతున్నాయి. అయితే, డిజిటల్ లావాదేవీలు పెరుగుతున్న కొద్దీ సైబర్ దాడులు, ఆన్‌లైన్ మోసాలు, సాంకేతిక సమస్యలు కూడా ఎక్కువవుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థను మరింత సురక్షితంగా మార్చేందుకు బ్యాంక్యేతర చెల్లింపు వ్యవస్థ ఆపరేటర్ల (PSOలు) కోసం కఠినమైన సైబర్ భద్రతా మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది.
కొత్త నిబంధనల ప్రకారం, సైబర్ దాడులు, తీవ్రమైన సిస్టమ్ అంతరాయాలు, చెల్లింపుల సెటిల్‌మెంట్‌లో జాప్యాలు వంటి అసాధారణ సంఘటనలు జరిగినప్పుడు సంబంధిత సంస్థలు వెంటనే RBIకి సమాచారం అందించాలి. ముఖ్యంగా, ఇలాంటి ఘటనలను గుర్తించిన ఆరు గంటల్లోపు నిర్దేశించిన ఫార్మాట్‌లో పూర్తి వివరాలను సెంట్రల్ బ్యాంకుకు నివేదించాలి. దీనివల్ల సమస్య తీవ్రతను త్వరగా అంచనా వేసి, అవసరమైన చర్యలు తీసుకునేందుకు RBIకి అవకాశం ఉంటుంది. అంతేకాదు, ఏదైనా సైబర్ సెక్యూరిటీ ఘటన లేదా మోసం గుర్తించిన ఆరు గంటల్లోపు భారత కంప్యూటర్ ఎమర్జెన్సీ రెస్పాన్స్ టీమ్ (CERT-In)కు కూడా సమాచారం ఇవ్వాలని RBI స్పష్టం చేసింది. దీనివల్ల సైబర్ దాడులపై సంబంధిత సంస్థలు వేగంగా స్పందించడంతో పాటు, ఇతర చెల్లింపు వ్యవస్థలకు ముప్పు వ్యాపించకుండా ముందస్తు చర్యలు తీసుకోవచ్చు.
ఈ మార్గదర్శకాలు నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI), కార్డ్ నెట్‌వర్క్‌లు, పేమెంట్ అగ్రిగేటర్లు, ప్రీపెయిడ్ పేమెంట్ ఇన్‌స్ట్రుమెంట్స్ (PPI) జారీ చేసే సంస్థలు, వైట్ లేబుల్ ఏటీఎం ఆపరేటర్లు సహా వివిధ బ్యాంక్యేతర చెల్లింపు సంస్థలకు వర్తిస్తాయి. డిజిటల్ లావాదేవీలు, సాఫ్ట్‌వేర్ భద్రత, సిస్టమ్ ఆడిట్లు, థర్డ్ పార్టీ సేవల పర్యవేక్షణ విషయంలోనూ RBI కఠినమైన నిబంధనలు తీసుకొచ్చింది. ప్రతి చెల్లింపు వ్యవస్థ ఆపరేటర్ ఆర్థిక సంవత్సరం ముగిసిన రెండు నెలల్లోపు వార్షిక సిస్టమ్ ఆడిట్ నివేదికను సమర్పించాలి. అలాగే, వినియోగదారులు తమ రిజిస్టర్డ్ మొబైల్ నంబర్ లేదా ఈమెయిల్ చిరునామాను మార్చిన తర్వాత 12 గంటల కూలింగ్ ఆఫ్ పీరియడ్ తప్పనిసరిగా అమలు చేయాలి. ఈ సమయంలో అనుమానాస్పద లావాదేవీలను అడ్డుకోవడానికి, ఖాతా భద్రతను కాపాడటానికి అవకాశం ఉంటుంది.
మరో ముఖ్యమైన నిబంధన థర్డ్ పార్టీ సాఫ్ట్‌వేర్ భద్రతకు సంబంధించినది. చెల్లింపు సంస్థలు ఉపయోగించే బయటి కంపెనీల సాఫ్ట్‌వేర్‌లో భద్రతా లోపాలు ఉంటే అవి మొత్తం వ్యవస్థకు ప్రమాదంగా మారవచ్చు. అందుకే సోర్స్ కోడ్ భద్రత, థర్డ్ పార్టీ సర్వీస్ ప్రొవైడర్ల పర్యవేక్షణపై RBI ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టింది. 63SATS సైబర్‌టెక్ జాయింట్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్, సీఈఓ శ్రీనివాస్ మాట్లాడుతూ, చెల్లింపుల వ్యవస్థలో సైబర్ భద్రత బాధ్యత కేవలం ఐటీ విభాగానికే పరిమితం కాకుండా సంస్థల ఉన్నత యాజమాన్యం కూడా తీసుకోవాల్సిన అంశంగా మారిందని పేర్కొన్నారు.
అంతేకాదు, డేటా భద్రతతో పాటు అత్యవసర పరిస్థితుల్లో సేవలు కొనసాగించేందుకు కూడా RBI కొత్త నిబంధనలు విధించింది. ప్రతి ఆపరేటర్ తన ప్రధాన డేటా సెంటర్‌కు భిన్నమైన భూకంప ప్రభావ ప్రాంతంలో డిజాస్టర్ రికవరీ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. కనీసం ఏడాదికి రెండుసార్లు రికవరీ పరీక్షలు నిర్వహించాలి. దీనివల్ల ప్రకృతి వైపరీత్యాలు లేదా సాంకేతిక సమస్యలు వచ్చినా చెల్లింపు సేవలను త్వరగా పునరుద్ధరించవచ్చు. అపోలో ఇన్ఫోవేస్ వ్యవస్థాపకుడు, సీఈఓ రవి ప్రకాష్ అభిప్రాయం ప్రకారం, ఆరు గంటల్లోపు సైబర్ ఘటనలను నివేదించాలన్న నిబంధన డిజిటల్ భద్రతకు RBI ఇస్తున్న ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తోంది. నెరిక్స్ టెక్నోసర్వ్ సీఈఓ సుభాసిస్ మజుందార్ కూడా ఈ నిబంధనలు సంస్థలు ముందస్తు సైబర్ రక్షణ చర్యలు, రిస్క్ మేనేజ్‌మెంట్ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేసుకునేలా చేస్తాయని తెలిపారు.
పెద్ద, మధ్యస్థాయి చెల్లింపు సంస్థలకు కొత్త నిబంధనలు ఇప్పటికే అమల్లోకి వచ్చాయి. చిన్న సంస్థలకు మాత్రం నిబంధనలను పూర్తిస్థాయిలో అమలు చేసేందుకు 2028 ఏప్రిల్ 1 వరకు గడువు ఇచ్చారు. మొత్తంగా డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థపై ప్రజల్లో నమ్మకాన్ని పెంచడంతో పాటు, సైబర్ మోసాలను అరికట్టేందుకు RBI ఈ మార్గదర్శకాలు కీలకంగా మారనున్నాయి.
