అయితే చాలామంది ఉపవాసం పేరిట రోజంతా ఏమీ తినకుండా కడుపు మాడ్చుకోవడం లేదా శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలను తీసుకోకపోవడం వల్ల నీరసం, గ్యాస్ ట్రబుల్, రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు పడిపోవడం, తలతిరుగుడు వంటి తీవ్ర సమస్యలు తలెత్తుతాయని హెచ్చరిస్తున్నారు. నవరాత్రుల ఉపవాస దీక్షల్లో పాటించాల్సిన ఆ 5 ప్రధాన నియమాలు, తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తల పూర్తి వివరాలు ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
ఉపవాస సమయంలో శరీరం త్వరగా నిర్జలీకరణానికి (Dehydration) గురవుతుంది. దాహం వేసినా నీరు తాగకపోవడం వల్ల తీవ్రమైన నీరసం, కళ్లు తిరగడం, తలనొప్పి వస్తాయి. కాబట్టి రోజంతా మంచినీళ్లతో పాటు కొబ్బరినీళ్లు, పల్చటి మజ్జిగ, తాజా నిమ్మరసం తరచూ తీసుకుంటూ ఉండాలి. ఇవి శరీరానికి అవసరమైన ఎలక్ట్రోలైట్లను అందించి తక్షణ శక్తిని ఇస్తాయి.
రోజంతా పస్తులు ఉండటం వల్ల కడుపులో యాసిడ్ స్థాయిలు పెరిగి ఎసిడిటీ, ఛాతీలో మంట వంటి సమస్యలు వస్తాయి. దీనిని నివారించడానికి పండ్లు, డ్రై ఫ్రూట్స్, నట్స్ (బాదం, వాల్‌నట్స్), ఉడికించిన చిలగడదుంపలు వంటి సాత్విక ఆహారాన్ని మితంగా తీసుకోవాలి. అరటిపండ్లు, ఆపిల్స్, దానిమ్మ వంటివి శరీరానికి సహజ చక్కెరలు, విటమిన్లను అందిస్తాయి.
ఉపవాస వేళల్లో పిండి పదార్థాలు అవసరమైనప్పుడు తేలికగా జీర్ణమయ్యే సగ్గుబియ్యం కిచిడీ లేదా పాయసం, రాగి జావ, నెయ్యిలో వేయించిన తామర గింజలు (ఫూల్ మఖానా) వంటివి తీసుకోవచ్చు. ఇందులో లభించే సంక్లిష్ట కార్బోహైడ్రేట్లు, కాల్షియం రోజంతా అలసట రాకుండా నిలకడైన శక్తిని అందిస్తాయి.
చాలామంది ఉపవాస ఫలహారాల పేరిట నూనెలో వేయించిన బజ్జీలు, చిప్స్, ఫ్రైడ్ ఐటమ్స్ ఎక్కువగా తింటుంటారు. ఖాళీ కడుపుతో ఉన్నప్పుడు ఇలాంటి జిడ్డు పదార్థాలు తినడం వల్ల జీర్ణక్రియ మందగించి అజీర్తి, కడుపుబ్బరం, బద్ధకం పెరుగుతాయి. నూనె, కారం బాగా తగ్గించి ఆవిరిపై ఉడికించిన లేదా తేలికపాటి ఆహారాలకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
సాయంత్రం పూజ ముగిసిన తర్వాత ఉపవాసం విరమించేటప్పుడు ఒక్కసారిగా భారీ భోజనం చేయడం అత్యంత ప్రమాదకరం. రోజంతా ఖాళీగా ఉన్న జీర్ణాశయంపై ఒక్కసారిగా భారం పడితే కడుపునొప్పి, వాంతులు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. ముందుగా కొబ్బరినీళ్లు లేదా పండ్ల రసంతో దీక్ష విరమించి, ఆ తర్వాత తేలికగా జీర్ణమయ్యే కిచిడీ లేదా అన్నం వంటి సాత్విక భోజనాన్ని మితంగా తీసుకోవాలి.
మధుమేహం (డయాబెటిస్), అధిక రక్తపోటు (బీపీ), గుండెజబ్బులు ఉన్నవారు లేదా గర్భిణులు, బాలింతలు కఠినమైన నిర్జల ఉపవాసాలు చేయకూడదు. రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు పడిపోకుండా (హైపోగ్లైసీమియా) సమయానికి వైద్యులు సూచించిన మందులు వేసుకుంటూ, తేలికపాటి ఆహారం లేదా పాలు, పండ్లతో కూడిన ఉపవాసాన్ని మాత్రమే ఆచరించాలి.
నవరాత్రుల ఉపవాసం శరీరాన్ని, మనస్సును ప్రశాంతంగా ఉంచేందుకు ఒక గొప్ప అవకాశం. భక్తిశ్రద్ధలతో పాటు శరీర స్థితిని గమనిస్తూ సమతుల్య ఆహారం, సరైన విశ్రాంతి తీసుకుంటే పూజా ఫలితాలతో పాటు సంపూర్ణ ఆరోగ్యం చేకూరుతుంది.
