కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, ప్రస్తుతం దేశంలోని 784 జిల్లాల్లో 776 జిల్లాలకు జన ఔషధి పథకం విస్తరించింది. అంటే దేశంలోని దాదాపు అన్ని ప్రాంతాల్లో ప్రజలకు తక్కువ ధరలో జెనెరిక్ మందులు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. ఈ కేంద్రాల ద్వారా బ్రాండెడ్ మందులతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ ధరలకు ఔషధాలు లభించడం వల్ల కోట్లాది మంది ప్రజలు ఆర్థికంగా లాభపడుతున్నారు. పార్లమెంట్లో శుక్రవారం కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించిన సమాచారం ప్రకారం, ప్రధాన మంత్రి భారతీయ జన ఔషధి యోజన ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి ప్రజలు సుమారు రూ.45,000 కోట్ల వరకు ఆదా చేసినట్లు అంచనా. అదే మందులను ప్రైవేట్ బ్రాండ్ల రూపంలో కొనుగోలు చేస్తే చెల్లించాల్సిన మొత్తంతో పోలిస్తే, జన ఔషధి కేంద్రాల ద్వారా భారీ స్థాయిలో ఖర్చు తగ్గిందని ప్రభుత్వం తెలిపింది.
ఈ పథకం కింద ప్రస్తుతం 2,110 రకాల జెనెరిక్ మందులు, 315 రకాల శస్త్రచికిత్స పరికరాలు (Surgical Devices), అలాగే వివిధ వైద్య వినియోగ వస్తువులు (Medical Consumables) అందుబాటులో ఉన్నాయి. గుండె జబ్బులు, మధుమేహం, క్యాన్సర్, ఇన్ఫెక్షన్లు, అలర్జీలు, జీర్ణకోశ వ్యాధులతో పాటు ఇతర దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యాలకు అవసరమైన మందులు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి. అదనంగా ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరిచే న్యూట్రాస్యూటికల్స్ (Nutraceuticals) కూడా ఈ కేంద్రాల్లో విక్రయిస్తున్నారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలిపిన ప్రకారం, ల్యాబ్ రియేజెంట్లు (Lab Reagents), వ్యాక్సిన్లు (Vaccines) మినహా, జాతీయ అత్యవసర మందుల జాబితా (National List of Essential Medicines – NLEM)లో ఉన్న దాదాపు అన్ని జెనెరిక్ మందులు జన ఔషధి పథకం పరిధిలో అందుబాటులో ఉన్నాయి. దీంతో ప్రజలకు అవసరమైన అత్యవసర మందులను తక్కువ ధరలో పొందే అవకాశం కలుగుతోంది.
జన ఔషధి కేంద్రాలను మరింత విస్తరించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక ప్రోత్సాహకాలు కూడా అందిస్తోంది. కొత్తగా కేంద్రాన్ని ప్రారంభించే వారికి ఒకేసారి రూ.2 లక్షల వరకు ప్రోత్సాహకం (Incentive) అందిస్తుంది. అంతేకాకుండా, మార్కెట్ ధరతో పోలిస్తే తక్కువ ధరకు మందులను సరఫరా చేస్తుంది. దుకాణం నిర్వహించే వారికి మందుల అమ్మకాలపై 20 శాతం వరకు కమిషన్ కూడా లభిస్తుంది. విక్రయాలు ఎక్కువగా జరిగితే అదనపు ప్రోత్సాహకాలు కూడా ప్రభుత్వం అందిస్తుంది. దీంతో ప్రజలకు చౌకగా మందులు అందించడంతో పాటు, దుకాణం నిర్వహించే వారికి స్థిరమైన ఆదాయం వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
జన ఔషధి కేంద్రాన్ని ప్రారంభించడానికి వ్యక్తిగతంగా దరఖాస్తు చేసుకునే వారు, రిజిస్టర్డ్ ఫార్మసిస్టులు, ఆసుపత్రులు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు (NGOలు) అర్హులు. కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసేందుకు అవసరమైన ఫర్నిచర్, కంప్యూటర్లు, రిఫ్రిజిరేటర్లు వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాల కోసం ప్రభుత్వం రూ.2 లక్షల వరకు ఆర్థిక సహాయం అందిస్తుంది. ఈ కేంద్రాన్ని ప్రారంభించాలంటే కనీసం 120 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణం ఉన్న స్థలం తప్పనిసరిగా ఉండాలి. ఆ స్థలం సొంతమైనదైనా, అద్దెకు తీసుకున్నదైనా అర్హత ఉంటుంది. అలాగే కేంద్రంలో రిజిస్టర్డ్ ఫార్మసిస్ట్ ఉండటం తప్పనిసరి. దరఖాస్తు సమయంలో ఫార్మసిస్ట్ పేరు, రిజిస్ట్రేషన్ వివరాలను సమర్పించాలి. మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలు, మాజీ సైనికులు, దివ్యాంగులు, ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలకు చెందిన వారు, అలాగే నీతి ఆయోగ్ గుర్తించిన ఆకాంక్షిత జిల్లాలు, హిమాలయ ప్రాంతాలు, ద్వీప ప్రాంతాలు, ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు చెందిన అభ్యర్థులు సంబంధిత ధృవపత్రాలు, అండర్టేకింగ్ సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
జన ఔషధి కేంద్రం కోసం దరఖాస్తు చేసుకునే అభ్యర్థులు రూ.5,000 నాన్-రిఫండబుల్ దరఖాస్తు రుసుము చెల్లించాలి. అయితే మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలు, దివ్యాంగులు, ఎస్సీ, ఎస్టీ అభ్యర్థులు, మాజీ సైనికులు, అలాగే ఆకాంక్షిత జిల్లాలు, హిమాలయ ప్రాంతాలు, ద్వీప ప్రాంతాలు, ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు చెందిన అర్హులైన అభ్యర్థులకు ఈ రుసుము నుంచి పూర్తిగా మినహాయింపు ఉంటుంది. అంటే వారు ఎలాంటి దరఖాస్తు రుసుము చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు.
జన ఔషధి కేంద్రాన్ని ప్రారంభించాలనుకునే వారు ముందుగా అధికారిక వెబ్సైట్ janaushadhi.gov.inను సందర్శించాలి. హోమ్పేజీలో కనిపించే “Apply for Kendra” ఎంపికపై క్లిక్ చేయాలి. ఆ తర్వాత తెరుచుకునే పేజీలో “Click Here to Apply”పై క్లిక్ చేస్తే సైన్-ఇన్ పేజీ కనిపిస్తుంది. అక్కడ “Register Now” ఎంపికను ఎంచుకుని కొత్తగా నమోదు చేసుకోవాలి. రిజిస్ట్రేషన్ ఫారంలో అడిగిన వ్యక్తిగత వివరాలను పూర్తిగా నమోదు చేయాలి. అనంతరం డ్రాప్డౌన్ మెనూలో నుంచి రాష్ట్రాన్ని ఎంపిక చేసి, పాస్వర్డ్ను మరోసారి నమోదు చేసి ధృవీకరించాలి. చివరిగా “Terms and Conditions”కు అంగీకారం తెలుపుతూ చెక్బాక్స్ను టిక్ చేసి, “Submit” బటన్పై క్లిక్ చేస్తే రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియ పూర్తవుతుంది. అనంతరం అవసరమైన పత్రాలను సమర్పించి దరఖాస్తు ప్రక్రియను పూర్తి చేయవచ్చు.
