Last Updated:
భారత్‌లో పేదరికం తగ్గుదలపై ప్రపంచ బ్యాంకు నివేదిక కీలక గణాంకాలను వెల్లడించింది. 2011 నుంచి 2023 మధ్య తీవ్ర పేదరికం 27.1 శాతం నుంచి 2.6 శాతానికి తగ్గినట్లు పేర్కొంది.
భారత్‌లో పేదరికం తగ్గుదలపై ప్రపంచ బ్యాంకు విడుదల చేసిన అక్టోబర్ 2026 నివేదిక కీలక అంశాలను వెల్లడించింది. 2011 నుంచి 2023 మధ్య దేశంలో తీవ్ర పేదరికం గణనీయంగా తగ్గినట్లు పేర్కొంది. రోజుకు 3 డాలర్ల కంటే తక్కువ ఆదాయంతో జీవించే వారి శాతం 27.1 నుంచి 2.6కి పడిపోయినట్లు తెలిపింది. అలాగే రోజుకు 4.20 డాలర్ల అంతర్జాతీయ దారిద్ర్య ప్రమాణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, పేదరిక రేటు 57.7 శాతం నుంచి 16.1 శాతానికి తగ్గింది. ఈ మార్పుతో సుమారు 49.6 కోట్ల మంది ఆ దారిద్ర్య రేఖకు ఎగువకు చేరినట్లు నివేదిక అంచనా వేసింది.
ప్రపంచంలో పేదరికం అత్యంత వేగంగా తగ్గిన దేశాల్లో భారత్‌ ఒకటిగా నిలిచిందని ప్రపంచ బ్యాంకు పేర్కొన్నట్లు నివేదికలో వివరించారు. 2023–24 గృహ వినియోగ వ్యయ సర్వే వివరాలు అందుబాటులోకి రావడంతో గత గణాంకాలను నవీకరించేందుకు వీలైంది. అంతకుముందు 2022–23లో రోజుకు 4.20 డాలర్ల ప్రమాణం ప్రకారం పేదరిక రేటు 23.9 శాతంగా ఉండగా, రోజుకు 3 డాలర్ల ప్రమాణం ప్రకారం సుమారు 5.3 శాతంగా నమోదైంది.
ప్రజల వినియోగ వ్యయం పెరగడం, ఉపాధి అవకాశాలు విస్తరించడం, సంక్షేమ సహాయం అందడం పేదరికం తగ్గుదలకు తోడ్పడ్డాయని ప్రపంచ బ్యాంకు విశ్లేషించింది. ముఖ్యంగా మహిళలకు ఉపాధి అవకాశాలు పెరగడం గమనార్హం. 2017 నుంచి 2023 మధ్య దేశంలో ఉపాధి పొందిన వారి సంఖ్య 13.4 కోట్ల మేర పెరిగినట్లు సమాచారం. ఈ పెరుగుదలలో గ్రామీణ మహిళలు వేతనంతో కూడిన పనుల్లోకి రావడం కీలక పాత్ర పోషించినట్లు నివేదిక పేర్కొంది.
ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలు కూడా ప్రజలకు తోడ్పడ్డాయి. ప్రధానమంత్రి గరీబ్ కల్యాణ్ అన్న యోజన (PMGKAY) ద్వారా ఆహార ధాన్యాల పంపిణీ, ప్రధానమంత్రి ఆవాస్ యోజన–గ్రామీణ్ (PMAY-G) కింద ఇళ్ల నిర్మాణం, పీఎం కిసాన్ సాయం, ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ (DBT) వంటి చర్యలు ఇందులో భాగంగా ఉన్నాయి. అయితే ఆహార సబ్సిడీల వల్లే పేదరికం మొత్తం తగ్గిందని చెప్పలేమని విశ్లేషణ సూచిస్తోంది.
గతంలోనూ భారత్‌లో పేదరికం తగ్గింది. జాతీయ స్థాయిలో ఉపయోగించిన టెండూల్కర్ ప్రమాణం ప్రకారం 2004–05లో 37.2 శాతంగా ఉన్న పేదరికం, 2011–12 నాటికి 21.9 శాతానికి పడిపోయింది. గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం, జాతీయ ఆహార భద్రతా చట్టం వంటి కార్యక్రమాలు కూడా అమల్లో ఉన్నాయి. మరోవైపు, 2005–06 నుంచి 2019–21 మధ్య బహుముఖ పేదరికం తగ్గినట్లు గత గణాంకాలు సూచించాయి.
అయితే పేదరికం తగ్గుదలపై వచ్చిన కొన్ని అంచనాలను కాంగ్రెస్ పార్టీ గతంలో ప్రశ్నించింది. 2024లో నీతి ఆయోగ్ వెల్లడించిన 24.82 కోట్ల మంది బహుముఖ పేదరికం నుంచి బయటపడ్డారన్న గణాంకాన్ని విమర్శించింది. 2025లో రోజుకు 3 డాలర్ల ప్రమాణం జీవన గౌరవానికి సరిపోదని, సర్వే విధానాల్లో మార్పుల వల్ల పోలికలు కష్టమని అభ్యంతరం తెలిపింది.
ప్రపంచ బ్యాంకు గణాంకాలు పేదరికం తగ్గిన స్థాయిని చూపుతున్నప్పటికీ, నిరుద్యోగం, ఉపాధి నాణ్యత, యువతకు అవకాశాలు, ప్రాంతాల మధ్య అసమానతలు వంటి సమస్యలు ఇంకా పరిష్కారం కావాల్సి ఉంది. పేదరికం తగ్గుదలపై చర్చలో అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు, సర్వే పద్ధతులు, ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు అన్నింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకోవడం అవసరం.
