కొత్త విధానం ప్రకారం, టోల్ ఫీజు వసూలు చేసే ఏజెన్సీలు టాయిలెట్లు, ఇతర సౌకర్యాల నిర్వహణకు సంబంధించిన నిబంధనలను తప్పనిసరిగా పాటించాలి. ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ అధికారులు కనీసం వారానికి ఒకసారైనా వీటిని తనిఖీ చేస్తారు. తనిఖీల్లో ఏవైనా లోపాలు కనిపిస్తే, సంబంధిత ఏజెన్సీకి షోకాజ్ నోటీసు జారీ చేస్తారు. అంటే ఆ లోపాలు ఎందుకు జరిగాయో వివరణ ఇవ్వాలని కోరడంతో పాటు, నిర్ణయించిన గడువులోగా వాటిని సరిచేయాలని ఆదేశిస్తారు.
ఈ ప్రక్రియలో పారదర్శకత ఉండేలా ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ మరో కీలక చర్య తీసుకుంది. ఏజెన్సీలకు జారీ చేసిన నోటీసులతో పాటు, తేదీతో కూడిన ఫొటోలను కూడా ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ డేటా లేక్ పోర్టల్‌లో అప్‌లోడ్ చేస్తారు. సంబంధిత ఏజెన్సీ కూడా తన వివరణను సమర్పించాలి. లోపాలను సరిచేసిన తర్వాత తీసుకున్న చర్యలను చూపించే ఫొటోలను అప్‌లోడ్ చేయాలి. ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ ఫీల్డ్ యూనిట్లు ఈ పనుల పురోగతిని పర్యవేక్షిస్తాయి. నిర్ణయించిన గడువులోగా సమస్యలు పరిష్కారమయ్యేలా చూస్తాయి.
నిబంధనలు పాటించకపోతే జరిమానాలు
టాయిలెట్లు, ఇతర సౌకర్యాల నిర్వహణలో కనిపించిన లోపాలు ఒప్పంద నిబంధనలను లేదా నిర్ణయించిన సేవా ప్రమాణాలను ఉల్లంఘించినట్టయితే, ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ జరిమానాలు విధిస్తుంది. ఇందుకోసం ఇప్పటికే అమల్లో ఉన్న మార్గదర్శకాలు, ఒప్పంద నిబంధనల ప్రకారం చర్యలు తీసుకుంటుంది. పదేపదే లోపాలు సరిచేయని ఏజెన్సీలపై మరింత కఠినంగా వ్యవహరించేందుకు కూడా కొత్త నిబంధన తీసుకొచ్చింది. ఒక ఏజెన్సీ నిర్వహిస్తున్న మొత్తం టోల్ ప్లాజాల సంఖ్యతో పోలిస్తే, పరిష్కారం కాని లోపాలకు సంబంధించి వచ్చిన నోటీసుల సంఖ్య 10 శాతానికి చేరినా, అంతకంటే ఎక్కువగా ఉన్నా ఆ ఏజెన్సీని సరిగ్గా పనిచేయని ఏజెన్సీగా గుర్తిస్తారు. అలాంటి ఏజెన్సీ 15 రోజుల పాటు టోల్ ప్లాజాల నిర్వహణకు సంబంధించిన బిడ్డింగ్‌లో పాల్గొనడానికి అర్హత కోల్పోతుంది. సాధారణ టోల్ ప్లాజా కాంట్రాక్టులు, సివిల్ పనులు, ఎన్‌హెచ్‌ఏఐకి సంబంధించిన ఇతర టెండర్లలో కూడా పాల్గొనలేరు. అయితే, ఈ నిషేధం 15 రోజులకే పరిమితం కాదు. పెండింగ్‌లో ఉన్న అన్ని లోపాలను సరిచేసే వరకు కొనసాగుతుంది. అంటే 15 రోజులు పూర్తయినా లోపాలు అలాగే ఉంటే, వాటిని పరిష్కరించే వరకు ఏజెన్సీకి బిడ్డింగ్‌లో పాల్గొనే అవకాశం ఉండదు.
ప్రభుత్వ నిధులతో నిర్వహించే టోల్ ప్లాజాలతో పాటు, ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ నియమించిన టోల్ ఫీజు వసూలు చేసే ఏజెన్సీలు పనిచేసే ఇతర టోల్ ప్లాజాలకూ ఈ కొత్త విధానం వర్తిస్తుంది. ఇప్పటికే అమల్లో ఉన్న విధానాలు, మార్గదర్శకాలు, ఒప్పంద నిబంధనలకు అదనంగా ఈ కొత్త పర్యవేక్షణ విధానం అమలవుతుంది.
టాయిలెట్లు శుభ్రంగా లేకపోతే ఫొటో తీసి పంపొచ్చు
జాతీయ రహదారులపై ప్రయాణించే ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచేందుకు ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ 2025లో ‘క్లీన్ టాయిలెట్ పిక్చర్ ఛాలెంజ్’ అనే కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా టోల్ ప్లాజాల దగ్గర టాయిలెట్లు అపరిశుభ్రంగా ఉంటే ప్రయాణికులు వాటిని ఫొటోలు తీసి ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. ఇందుకోసం రాజ్‌మార్గ్‌యాత్ర మొబైల్ యాప్‌ను ఉపయోగించాలి. ఫొటోలు స్పష్టంగా ఉండటంతో పాటు, అవి తీసిన ప్రదేశం వివరాలు (జియో-ట్యాగ్), తేదీ, సమయం (టైమ్‌స్టాంప్) కూడా నమోదై ఉండాలి. ఈ విధంగా అర్హత పొందిన ఫిర్యాదు చేసే వాహనం రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్‌కు రూ.1,000 రివార్డ్ ఇస్తారు. ఈ మొత్తాన్ని ఫాస్టాగ్ రీఛార్జ్ రూపంలో అందిస్తారు.
క్లీన్ టాయిలెట్ పిక్చర్ ఛాలెంజ్‌తో పాటు, తనిఖీలను మరింత కఠినతరం చేయడం ద్వారా జాతీయ రహదారులపై టాయిలెట్ల నిర్వహణను మెరుగుపరచాలని ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇందులో ప్రజలు ఫిర్యాదులు చేయడం, అధికారులు క్రమం తప్పకుండా తనిఖీలు నిర్వహించడం, ఫొటోలతో సహా వివరాలను డిజిటల్‌గా నమోదు చేయడం, నిర్ణీత గడువులోగా లోపాలను సరిచేయడం వంటి చర్యలు ఉంటాయి. వీటి ద్వారా సౌకర్యాల నిర్వహణ బాధ్యత తీసుకున్న ఏజెన్సీల జవాబుదారీతనాన్ని పెంచాలని భావిస్తోంది. మొత్తంగా చూస్తే, జాతీయ రహదారులపై ప్రయాణించే వారికి శుభ్రమైన టాయిలెట్లు, మెరుగైన సౌకర్యాలు అందించడమే ఈ నిర్ణయం ప్రధాన ఉద్దేశం. ప్రయాణికులు కూడా టాయిలెట్ల పరిస్థితిని గమనించి, అవసరమైతే యాప్ ద్వారా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. అటు ప్రజల భాగస్వామ్యం, ఇటు అధికారుల పర్యవేక్షణతో టోల్ ప్లాజాల దగ్గర పరిశుభ్రతను మెరుగుపరచాలని ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ ప్రయత్నిస్తోంది.
