నీళ్ల సీసాలు, కూల్ డ్రింక్ బాటిళ్ల అడుగున ఎక్కువగా ‘1’ అనే అంకె కనిపిస్తుంది. దీని అర్థం ‘పాలీఇథిలీన్ టెరెఫ్తలేట్’ (Polyethylene Terephthalate). ఈ రకమైన ప్లాస్టిక్ కేవలం ‘సింగిల్ యూజ్’ (ఒక్కసారి వాడకానికి) కోసం మాత్రమే తయారు చేయబడింది. చాలామంది ఈ బాటిళ్లలో నీరు అయిపోగానే పారేయకుండా, మళ్లీ మళ్లీ నీళ్లు నింపి ఫ్రిజ్‌లో పెడుతుంటారు. పదేపదే వాడటం వల్ల, ఎండ తగలడం వల్ల ఈ ప్లాస్టిక్ నుంచి విష రసాయనాలు నీటిలో కరిగి హార్మోన్ల అసమతుల్యతకు కారణమవుతాయి.
నంబర్ 2 అనేది ‘హై-డెన్సిటీ పాలీఇథిలీన్’ (HDPE). పాల ప్యాకెట్లు, షాంపూ బాటిళ్లు, నూనె డబ్బాలకు దీనిని వాడతారు. ఇది చాలా దృఢమైనది, రసాయనాలను విడుదల చేయదు. నంబర్ 4 అనేది ‘లో-డెన్సిటీ పాలీఇథిలీన్’ (LDPE). కిరాణా సరుకుల కవర్లు, బ్రెడ్ ప్యాకెట్లు, ఫుడ్ ర్యాప్స్ తయారీలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు. ఈ రెండు రకాల ప్లాస్టిక్‌లు ఆహారానికి సురక్షితమైనవిగా పరిగణించబడతాయి.
నంబర్ 3 (పాలీవినైల్ క్లోరైడ్ – PVC) పైపులు, మెడికల్ ట్యూబుల్లో వాడతారు. ఇందులో ‘థాలేట్స్’ (Phthalates) అనే ప్రమాదకర రసాయనాలు ఉంటాయి కాబట్టి ఆహార పదార్థాలను నిల్వ చేయడానికి అస్సలు వాడకూడదు. అదేవిధంగా నంబర్ 6 (పాలీస్టైరీన్ – PS) థర్మాకోల్ కప్పులు, డిస్పోజబుల్ ప్లేట్లలో ఉంటుంది. ఇందులో వేడి టీ, సాంబార్ లేదా బిర్యానీ వేసినప్పుడు ‘స్టైరీన్’ అనే హానికర రసాయనం కరిగి ఆహారంలో కలుస్తుంది. ఇది దీర్ఘకాలంలో తీవ్రమైన అనారోగ్యాలకు దారితీస్తుంది.
కిచెన్ స్టోరేజ్ డబ్బాలు, పిల్లల లంచ్ బాక్సులు, మెడిసిన్ బాటిళ్ల అడుగున త్రిభుజంలో ‘5’ లేదా ‘PP’ అని రాసి ఉంటుంది. ఆహారాన్ని భద్రపరచడానికి, వేడి పదార్థాలను పెట్టడానికి ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆమోదించబడిన అత్యంత సురక్షితమైన ప్లాస్టిక్. ఇది వేడిని బాగా తట్టుకుంటుంది, ఆహారంతో రసాయనిక చర్యలు జరపదు. ఇంట్లోకి ప్లాస్టిక్ పాత్రలు కొనేటప్పుడు తప్పనిసరిగా నంబర్ 5 గుర్తు ఉందో లేదో సరిచూసుకోవాలి.
త్రిభుజంలో ‘7’ లేదా ‘OTHER’ అని ఉంటే అది పైన పేర్కొన్న కేటగిరీల్లోకి రాని మిశ్రమ ప్లాస్టిక్ అని అర్థం. ఇందులో పాలీకార్బోనేట్ (PC) ఉంటే అందులో ‘బిస్‌ఫినాల్-ఎ’ (BPA) అనే విష రసాయనం ఉంటుంది. ఇది శరీరంలోకి చేరితే రోగనిరోధక వ్యవస్థ, మెదడు పనితీరు, పునరుత్పత్తి వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. అందుకే నంబర్ 7 ఉన్న డబ్బాలను ఎంచుకునేటప్పుడు ‘BPA Free’ అని స్పష్టంగా రాసి ఉంటేనే వాడాలి.
ప్లాస్టిక్ బాక్సుల్లో వేడివేడి పదార్థాలను నేరుగా పోయకూడదు; ఆహారం పూర్తిగా చల్లారిన తర్వాతే అందులో నింపాలి. మైక్రోవేవ్ ఒవెన్‌లో వేడి చేయడానికి ‘మైక్రోవేవ్ సేఫ్’ (Microwave Safe) గుర్తు ఉన్న పాత్రలను మాత్రమే వాడాలి. ప్లాస్టిక్ డబ్బాలు రంగు మారినా లేదా గీతలు పడి పాతబడినా వెంటనే వాటిని పక్కన పెట్టి కొత్తవి తీసుకోవడం మంచిది.
ప్లాస్టిక్ పాత్రలు కొనేటప్పుడు కేవలం డిజైన్, రంగును మాత్రమే చూడకుండా అడుగుభాగంలో ఉండే నంబర్లను గమనించడం అత్యంత ముఖ్యం. ముఖ్యంగా 2, 4, 5 నంబర్లు ఉన్నవాటిని మాత్రమే ఆహారానికి ఎంచుకుంటూ, వీలైనంత వరకు గాజు, స్టీలు, పింగాణీ పాత్రలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ద్వారా విష రసాయనాల ముప్పు నుంచి కుటుంబాన్ని సంపూర్ణంగా కాపాడుకోవచ్చు.
