1. చిన్నప్పటి నుంచే డబ్బు విలువ వివరించండి
పిల్లలు క్రెడిట్ కార్డులు, క్యూఆర్ కోడ్లు, ఏటీఎంలను చూసి ఫోన్‌తో స్కాన్ చేస్తే డబ్బు లేకుండానే వస్తువులు కొనవచ్చని భావించవచ్చు. డిజిటల్ పేమెంట్స్ కూడా బ్యాంకులో ఉన్న డబ్బును ఖర్చు చేసే పద్ధతేనని, దానికి పరిమితి ఉంటుందని వివరించాలి. షాపింగ్‌కు తీసుకెళ్లినప్పుడు వస్తువుల ధరలు, అవసరాలు, కోరికల మధ్య తేడా చెప్పాలి. కుటుంబానికి బడ్జెట్ ఉంటుందని, ఇంటి ఖర్చులు, చదువు, ఇతర అవసరాలకు డబ్బు కేటాయించాల్సి ఉంటుందని అర్థమయ్యేలా వివరించాలి.
2. పాకెట్ మనీ ఇచ్చి ఆర్థిక బాధ్యత నేర్పించండి
పిల్లల వయసుకు తగ్గట్టుగా నిర్ణీత మొత్తంలో పాకెట్ మనీ ఇవ్వండి. దాన్ని ఎలా ఖర్చు చేయాలనే విషయంలో స్వేచ్ఛ కల్పించండి. అయితే మొదటి రోజే మొత్తం ఖర్చు చేస్తే వెంటనే మళ్లీ డబ్బు ఇవ్వకుండా, తమ నిర్ణయ ఫలితాన్ని అనుభవించే అవకాశం కల్పించాలి. ఇంటి పనులకు ప్రతిసారీ డబ్బును బహుమతిగా ఇవ్వకూడదు. కుటుంబ బాధ్యతల్లో భాగంగా పిల్లలు కూడా సహాయం చేయాలని నేర్పించాలి. ప్రతి ఆర్థిక నిర్ణయానికి ఒక ఫలితం ఉంటుందని అర్థమయ్యేలా చేయాలి.
3. అవసరాలు, కోరికల మధ్య తేడా చెప్పండి
ఆహారం, దుస్తులు, చదువు, వైద్యం అవసరాలు. ఖరీదైన గ్యాడ్జెట్లు, అదనపు బొమ్మలు, బ్రాండెడ్ వస్తువులు కోరికలు కావచ్చు. షాపింగ్ సమయంలో ఈ వస్తువు నిజంగా అవసరమా? తక్కువ ధరలో దొరుకుతుందా? కొన్ని రోజులు ఆగినా కొనాలనిపిస్తుందా? అని పిల్లలను ప్రశ్నించండి. డబ్బు ఉందని ప్రతి వస్తువును వెంటనే కొనాల్సిన అవసరం లేదని నేర్పించండి.
4. ముందుగానే పొదుపు చేసే అలవాటు పెంచండి
ఖర్చులన్నీ పోగా మిగిలిన డబ్బును పొదుపు చేయడం కంటే, చేతికి వచ్చిన డబ్బులో కొంత ముందుగానే దాచుకోవడం మంచిది. దీని కోసం మూడు డబ్బాలు లేదా జార్లు ఏర్పాటు చేయండి. ఖర్చు (Spend) అంటే చిన్న కొనుగోళ్ల కోసం. పొదుపు (Save) అంటే భవిష్యత్తు లక్ష్యాల కోసం. సాయం (Share) అంటే ఇతరులకు సహాయం చేయడానికి. ఉదాహరణకు, పిల్లలకు రూ.500 వస్తే అందులో ఎంత ఖర్చు చేయాలి, ఎంత పొదుపు చేయాలి, ఎంత సాయం కోసం కేటాయించాలనే విషయం చర్చించండి. రూ.3,000 సైకిల్ కొనాలనుకుంటే ప్రతి వారం ఎంత దాచుకోవాలో లెక్కించనివ్వండి. క్రమం తప్పకుండా పొదుపు చేస్తే పెద్ద లక్ష్యాలనూ చేరుకోవచ్చని తెలుస్తుంది.
5. కాంపౌండింగ్ గురించి వివరించండి
పొదుపు చేసిన డబ్బును పెట్టుబడిగా పెడితే కాలక్రమంలో ఎలా పెరుగుతుందో పిల్లలకు చెప్పాలి. ఉదాహరణకు, రూ.1,000పై ఏడాదికి 8 శాతం రాబడి వచ్చి, దాన్ని తిరిగి పెట్టుబడిగా కొనసాగిస్తే పదేళ్లకు సుమారు రూ.2,159 అవుతుంది. ఇది ఊహాజనిత లెక్క మాత్రమే. రాబడికి గ్యారంటీ ఉండదు. టీనేజ్‌లోకి వచ్చాక సేవింగ్స్ అకౌంట్లు, ఫిక్స్‌డ్ డిపాజిట్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్లు, షేర్లు, ద్రవ్యోల్బణం, పెట్టుబడుల్లో రిస్క్ గురించి పరిచయం చేయాలి. పెట్టుబడుల రాబడి మారుతుందని, నష్టాలు కూడా రావచ్చని వివరించాలి.
6. అప్పు ఉచితంగా వచ్చే డబ్బు కాదని చెప్పండి
అప్పు తీసుకుంటే భవిష్యత్తులో తిరిగి చెల్లించాల్సిన బాధ్యత ఉంటుందని పిల్లలకు వివరించాలి. ఉదాహరణకు, రూ.1,000 అప్పు తీసుకుని రూ.1,100 చెల్లిస్తే అదనంగా చెల్లించే రూ.100 అప్పు ఖర్చు. టీనేజ్ పిల్లలకు క్రెడిట్ కార్డులు, వడ్డీ రేట్లు, ఈఎంఐలు, మినిమమ్ డ్యూ చెల్లింపుల వల్ల కలిగే నష్టాలను వివరించాలి. చిన్న ఈఎంఐలతో వస్తువు చౌకగా లభించినట్లు అనిపించినా, చివరికి ఎక్కువ మొత్తం చెల్లించాల్సి రావచ్చు. అప్పు తీసుకునే ముందు తిరిగి ఎలా చెల్లించాలో ఆలోచించాలని నేర్పించాలి.
7. పిల్లలతో బడ్జెట్ వేయించండి
పిల్లలకు కొంత డబ్బు ఇచ్చి పుట్టినరోజు వేడుక లేదా షాపింగ్ కోసం బడ్జెట్ తయారు చేయమని చెప్పండి. ఏ వస్తువు తక్కువ ధరకు దొరుకుతుంది? ఏ ఖర్చుకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి? బడ్జెట్ సరిపోతుందా? అనే విషయాలను వాళ్లే లెక్కించనివ్వండి. టీనేజ్ పిల్లలకు నెలవారీ వ్యక్తిగత బడ్జెట్ తయారు చేయడం నేర్పించండి. ప్రయాణం, వినోదం, పొదుపు, ఇతర ఖర్చులకు ఎంత కేటాయించాలో నిర్ణయించుకునే అవకాశం ఇవ్వండి. బడ్జెట్ అంటే ఖర్చులపై ఆంక్షలు కాదు.. డబ్బు ఎక్కడ ఖర్చు చేయాలో ముందుగానే నిర్ణయించుకోవడం.
8. ఆర్థిక తప్పుల నుంచి నేర్చుకునేలా చేయండి
ఆలోచించకుండా వస్తువులు కొనడం, ధరలు పోల్చకపోవడం, అవసరం లేకుండా అప్పులు తీసుకోవడం వంటి తప్పుల గురించి పిల్లలతో మాట్లాడండి. తల్లిదండ్రులు చేసిన ఆర్థిక తప్పులు, వాటి నుంచి నేర్చుకున్న పాఠాలను కూడా పంచుకోవచ్చు. ప్రకటనలు, సోషల్ మీడియా, ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్లు అనవసరమైన కొనుగోళ్లకు ప్రేరేపించవచ్చని వివరించాలి. స్నేహితులతో పోల్చుకుని వస్తువులు కొనాలనే ఒత్తిడికి లోనుకాకూడదని చెప్పాలి. ఇతరులతో పోల్చుకోవడం కంటే సరైన ఆర్థిక నిర్ణయాలు తీసుకోవడం ముఖ్యమని నేర్పించాలి.
9. ఇతరులకు సహాయం చేసే అలవాటు పెంచండి
ఆర్థిక విద్య అంటే డబ్బు సంపాదించడం, సంపద పెంచుకోవడం మాత్రమే కాదు. దాన్ని బాధ్యతగా ఉపయోగించడం కూడా ముఖ్యం. పిల్లలు తమ డబ్బులో కొంత మొత్తాన్ని స్వచ్ఛంద సేవా కార్యక్రమాలకు కేటాయించేలా ప్రోత్సహించండి. కుటుంబంతో కలిసి సేవా కార్యక్రమాల్లో పాల్గొననివ్వండి. ఆర్థిక విజయం అంటే ఎంత సంపాదించామన్నదే కాకుండా, సంపాదించిన డబ్బును ఎంత బాధ్యతగా ఉపయోగిస్తున్నామన్నది కూడా ముఖ్యమని వివరించాలి.
10. ఆన్‌లైన్ ఆర్థిక మోసాలపై అవగాహన కల్పించండి
డిజిటల్ పేమెంట్స్, ఆన్‌లైన్ గేమ్స్, సోషల్ మీడియా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో పిల్లలకు ఆర్థిక భద్రత గురించి నేర్పించాలి. బ్యాంక్ ఓటీపీలు, పాస్‌వర్డ్‌లు, పిన్ నంబర్లు ఎవరితోనూ పంచుకోకూడదు. అనుమానాస్పద లింకులపై క్లిక్ చేయకూడదు. తెలియని యాప్‌లు డౌన్‌లోడ్ చేయకూడదు. ఆన్‌లైన్ కొనుగోళ్లకు ముందు నమ్మకమైన పెద్దలను సంప్రదించాలి. ఉచిత బహుమతులు, సులభంగా డబ్బు సంపాదించే అవకాశాలు, గ్యారంటీ లాభాల ఆఫర్ల పట్ల జాగ్రత్తగా ఉండాలి. పెద్ద పిల్లలకు ఫిషింగ్, గుర్తింపు వివరాల దొంగతనం, నకిలీ పెట్టుబడి పథకాల గురించి కూడా వివరించాలి. డబ్బును సంపాదించడం, పొదుపు చేయడంతో పాటు మోసాల నుంచి కాపాడుకోవడం కూడా ముఖ్యమని చెప్పాలి.
11. వయసుకు తగ్గట్టుగా ఆర్థిక పాఠాలు నేర్పించండి
పిల్లల వయసును బట్టి ఆర్థిక విషయాలను అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యం మారుతుంది. అందుకే ఒక్కో దశలో ఒక్కో అంశాన్ని పరిచయం చేయాలి. 3-6 ఏళ్ల వయస్సులో డబ్బును గుర్తించడం, అవసరాలు, కోరికల మధ్య తేడా. బొమ్మల డబ్బుతో షాప్ ఆటలు ఆడించవచ్చు. 7-10 ఏళ్ల వయస్సులో పాకెట్ మనీ, ఖర్చు, పొదుపు, ఇతరులకు సహాయం గురించి నేర్పాలి. 11-13 ఏళ్ల వయస్సులో బడ్జెట్, ధరల పోలిక, లక్ష్యాల కోసం పొదుపు అలవాటు చేయాలి. 14-17 ఏళ్ల వయస్సులో బ్యాంకింగ్, కాంపౌండింగ్, క్రెడిట్ కార్డులు, పెట్టుబడులు, ఆర్థిక మోసాల గురించి చెప్పాలి. 18 ఏళ్లు పైబడిన వారికి ఆదాయం, పన్నులు, ఇన్సూరెన్స్, అప్పులు, పెట్టుబడులు, వ్యక్తిగత బడ్జెట్ గురించి చెప్పాలి. ఇవి సాధారణ మార్గదర్శకాలు మాత్రమే. పిల్లల అవగాహనను బట్టి రోజువారీ అనుభవాల ద్వారా ఆర్థిక విషయాలు నేర్పించాలి.
పిల్లలకు డబ్బు ఇవ్వడమే కాదు.. నిర్వహించడం కూడా నేర్పించండి
పిల్లల చదువు, భవిష్యత్తు కోసం పొదుపు, పెట్టుబడులు చేయడం ఎంత ముఖ్యమో, డబ్బును స్వయంగా నిర్వహించుకునే సామర్థ్యాన్ని పెంచడం కూడా అంతే ముఖ్యం. “ఈరోజు రూ.100ను బాధ్యతగా పొదుపు చేయడం నేర్చుకున్న పిల్లవాడు, భవిష్యత్తులో రూ.1 లక్షను కూడా బాధ్యతగా నిర్వహించగలడు. అందుకే చిన్నప్పటి నుంచే పాకెట్ మనీ ఇవ్వడం, పొదుపును ప్రోత్సహించడం, ఆలోచించి ఖర్చు చేయడం, సొంతంగా నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశం కల్పించడం అవసరం. తప్పుల నుంచి నేర్చుకునే అవకాశమూ ఇవ్వాలి. ముఖ్యంగా తల్లిదండ్రులు తాము నేర్పించే ఆర్థిక అలవాట్లను ఆచరించాలి” అని సీఏ అఖిల్ కంచర్ల సూచిస్తున్నారు. పిల్లలు తల్లిదండ్రులు చెప్పే మాటల కంటే, వాళ్లు రోజూ చేసే పనులను ఎక్కువగా గమనించి అలవాటు చేసుకుంటారు. కాబట్టి డబ్బు విషయంలో భయపడేలా కాకుండా, దాని విలువ తెలుసుకుని బాధ్యతగా నిర్ణయాలు తీసుకునేలా పెంచాలి. ఆర్థిక అవగాహన ఒక్కరోజులో వచ్చే నైపుణ్యం కాదు. కుటుంబంలో చర్చలు, రోజువారీ అలవాట్లు, చిన్న చిన్న నిర్ణయాల ద్వారా జీవితాంతం అభివృద్ధి చేసుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన నైపుణ్యం.
Expert Advice by CA Akhil Kancherla, Akhil Kancherla & Associates, 8143232113, akandassociates2025@gmail.com
Disclaimer: ఈ కథనంలో పేర్కొన్న ఆర్థిక సూచనలు సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. పిల్లలకు ఆర్థిక విషయాలు నేర్పించే విధానం వారి వయసు, అవగాహన, కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితులను బట్టి మారవచ్చు. పెట్టుబడులు, పొదుపు, రుణాలకు సంబంధించిన ఉదాహరణలు కేవలం సమాచార ప్రయోజనాల కోసమే. పెట్టుబడుల్లో రిస్క్ ఉంటుంది. ఎలాంటి రాబడికీ హామీ లేదు. ఆర్థిక నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు నిపుణుల సలహా తీసుకోవడం మంచిది.
