Last Updated:
ISRO | ఇస్రో శాస్త్రవేత్తల రాజీనామాలపై కేంద్రం కఠిన నిబంధనలు తెచ్చింది. గగన్యాన్ వంటి కీలక మిషన్ల కోసం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.
భారత్ అంతరిక్ష రంగంలో కీలక దశలో ఉంది. గగన్యాన్ లాంటి ప్రతిష్ఠాత్మక మిషన్లు, అధునాతన శాటిలైట్ ప్రయోగాలు, ఇతర అంతరిక్ష పరిశోధనలు వేగంగా కొనసాగుతున్నాయి. ఇలాంటి సమయంలో ఇస్రో నుంచి అనుభవం ఉన్న శాస్త్రవేత్తలు వరుసగా ఉద్యోగాలు వదిలి వెళ్లడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఈ పరిస్థితిని అదుపులోకి తీసుకురావడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్త నిబంధనలు తీసుకొచ్చిందని న్యూస్18 కథనం విశ్లేషించింది. గగన్యాన్, ఇతర కీలక జాతీయ మిషన్లలో పనిచేస్తున్న శాస్త్రవేత్తల రాజీనామాలు, స్వచ్ఛంద పదవీ విరమణ (వాలంటరీ రిటైర్మెంట్)పై కఠినమైన నియమాలు అమల్లోకి తెస్తూ డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ స్పేస్ (DoS) మెమొరాండం జారీ చేసింది. DoS తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఇటీవల రాజీనామా చేస్తున్న శాస్త్రవేత్తల సంఖ్య పెరగడంతో దేశానికి కీలకమైన ప్రాజెక్టుల అమలుపై ప్రభావం పడుతోంది. ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం, గత కొన్ని నెలల్లో కనీసం 100 మంది శాస్త్రవేత్తలు ఇస్రోకు రాజీనామా చేశారు. దీంతో జూలై 14న DoS కొత్త అంతర్గత మెమొరాండం విడుదల చేసింది. ఇందులో గగన్యాన్, ఇతర ముఖ్యమైన జాతీయ మిషన్లలో పనిచేస్తున్న శాస్త్రవేత్తల రాజీనామాలు, వాలంటరీ రిటైర్మెంట్కు సంబంధించిన నిబంధనలను మరింత కఠినతరం చేసింది.
ఏం మారింది?
కొత్త మెమొరాండం ప్రకారం, గగన్యాన్ లాంటి కీలక మిషన్లలో పనిచేస్తున్న గ్రూప్ ‘ఏ’ సైంటిఫిక్, టెక్నికల్ సిబ్బంది ఇచ్చే రాజీనామా లేదా వాలంటరీ రిటైర్మెంట్ దరఖాస్తులను ఇకపై సాధారణ పరిపాలనా ప్రక్రియగా ఆమోదించరు. ఇంతకుముందు ఇస్రోలోని వివిధ కేంద్రాల డైరెక్టర్లకు ఇలాంటి దరఖాస్తులను ఆమోదించే అధికారం ఉండేది. ఇప్పుడు ఆ అధికారాన్ని వెనక్కి తీసుకున్నారు. ఇకపై కీలక ప్రోగ్రామ్లలో పనిచేస్తున్న శాస్త్రవేత్తల రాజీనామా లేదా వాలంటరీ రిటైర్మెంట్ దరఖాస్తులన్నింటినీ ముందుగా పూర్తిగా పరిశీలించి, చివరి నిర్ణయాన్ని డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ స్పేస్ తీసుకుంటుంది. అంటే ఈ నిర్ణయాలన్నీ ఇప్పుడు ఒకే స్థాయిలో తీసుకునేలా ప్రభుత్వం మార్పులు చేసింది. కీలక మిషన్లకు అవసరమైన అనుభవం ఉన్న సిబ్బందిని సంస్థలోనే కొనసాగించాలన్నదే దీని లక్ష్యం.
ఇస్రోలో ఉద్యోగులు బయటకు వెళ్లడం కొత్త విషయం కాదు. అయితే ఇటీవల జరిగిన రాజీనామాలు ముఖ్యంగా గగన్యాన్ ప్రోగ్రామ్పై ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతున్నాయని సమాచారం. గగన్యాన్ అనేది భారతదేశం స్వదేశీ సాంకేతికతతో చేపడుతున్న తొలి మానవ అంతరిక్ష ప్రయాణ మిషన్. DoS ప్రకారం, రాజీనామాల సంఖ్య పెరగడం వల్ల దేశానికి కీలకమైన ప్రాజెక్టుల పనులు ప్రభావితమవుతున్నాయి. ఇలాంటి మిషన్లలో పనిచేసే శాస్త్రవేత్తలకు ప్రత్యేక నైపుణ్యం ఉంటుంది. అలాంటి వారిని వెంటనే భర్తీ చేయడం సులభం కాదు. అందుకే వారు అకస్మాత్తుగా వెళ్లిపోతే మిషన్ల షెడ్యూల్, పనుల నిరంతరత దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.
శాస్త్రవేత్తలు ఎందుకు వెళ్లిపోతున్నారు?
ఇటీవల రాజీనామాలు ఎందుకు పెరిగాయో డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ స్పేస్ గానీ, ఇస్రో గానీ అధికారికంగా వెల్లడించలేదు. అయితే WION కథనం ప్రకారం, భారత్లో ప్రైవేట్ స్పేస్ రంగం వేగంగా విస్తరించడం ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటిగా భావిస్తున్నారు. ప్రైవేట్ కంపెనీలకు అంతరిక్ష రంగాన్ని ప్రభుత్వం తెరవడంతో, స్పేస్ స్టార్టప్లు, ఏరోస్పేస్ కంపెనీలు అనుభవం ఉన్న ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలను నాయకత్వం, సాంకేతిక బాధ్యతల కోసం పెద్ద ఎత్తున నియమించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాయి. శాటిలైట్ ప్రాజెక్టుల్లో పరిశ్రమల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం, లాంచ్ వెహికల్ టెక్నాలజీలను పరిశ్రమలకు బదిలీ చేయడం కూడా సంస్థ బయట నైపుణ్యం ఉన్న నిపుణులకు డిమాండ్ పెరగడానికి కారణమైంది.
WION పేర్కొన్న మాజీ ఇస్రో అధికారులు మాత్రం పరిపాలనా పరమైన ఆంక్షలు మాత్రమే ఈ సమస్యను పరిష్కరించలేవని అభిప్రాయపడ్డారు. ప్రతిభావంతులైన శాస్త్రవేత్తలను సంస్థలో కొనసాగించాలంటే కెరీర్ ఎదుగుదల అవకాశాలు, నాయకత్వం, పని వాతావరణం, ఉద్యోగుల్లో ఉత్సాహాన్ని పెంచే అంశాలపైనా దృష్టి పెట్టాల్సి ఉంటుందని వారు చెబుతున్నారు. ఇది పూర్తిగా కొత్త సమస్య కూడా కాదు. 2017లో ఆర్టీఐ ఆధారంగా వచ్చిన ఒక నివేదిక ప్రకారం, అంతకుముందు ఐదేళ్ల కాలంలో దాదాపు 300 మంది శాస్త్రవేత్తలు ఇస్రోను విడిచిపెట్టారు. అప్పుడే నైపుణ్యం ఉన్న సిబ్బందిని సంస్థలో నిలబెట్టుకోవడం ఒక సవాలుగా మారిందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి.
ముందున్న రోజుల్లో గగన్యాన్తో పాటు మరెన్నో ప్రతిష్ఠాత్మక అంతరిక్ష మిషన్లు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో అనుభవం ఉన్న శాస్త్రవేత్తలను, సంస్థలో ఉన్న కీలక పరిజ్ఞానాన్ని కాపాడుకోవడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ కొత్త చర్యలు తీసుకుంది. అయితే కేవలం కఠినమైన అనుమతి నిబంధనలతోనే శాస్త్రవేత్తల రాజీనామాలను తగ్గించగలరా లేదా అన్నది మాత్రం రానున్న రోజుల్లో తేలనుంది.
Hyderabad,Telangana
