JAXA MMX mission: రష్యా వల్ల కానిది జపాన్ చేసి చూపిస్తుందా? అంగారకుడి ఉపగ్రహం నుంచి దానిని తెచ్చేందుకు పక్కా ప్లాన్! |

అంగారక గ్రహానికి ఫోబోస్‌, డైమోస్‌ అనే రెండు సహజ ఉపగ్రహాలు (చందమామలు) ఉన్నాయి. 1960ల కాలం నుంచే వివిధ దేశాలు పదుల సంఖ్యలో అంగారకుడిపైకి వ్యోమనౌకలను, రోవర్లను పంపినప్పటికీ, దాని చుట్టూ తిరిగే ఈ చందమామలపై ఇప్పటివరకూ ఎవరూ పెద్దగా దృష్టి సారించలేదు. గతంలో రష్యా ఫోబోస్‌పై వ్యోమనౌకను దించేందుకు చేసిన ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి. ముఖ్యంగా ఈ రెండు చందమామలు అసలు ఎలా పుట్టాయనే అంశం దశాబ్దాలుగా ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలకు మిస్టరీగానే మిగిలిపోయింది. అంగారకుడిని గతంలో ఏదైనా ఒక భారీ ఖగోళ వస్తువు బలంగా ఢీకొట్టడం వల్ల ఎగిరిపడిన శకలాలతో ఇవి ఏర్పడ్డాయా? లేక అంతరిక్షంలో ఎక్కడో తిరుగుతూ అంగారకుడి గురుత్వాకర్షణ శక్తికి బందీలుగా మారిన గ్రహశకలాలా? అన్నది శాస్త్రవేత్తలు తేల్చలేకపోతున్నారు. ప్రస్తుతం ఫోబోస్‌ నుంచి తేనున్న నమూనాలను ప్రయోగశాలల్లో విశ్లేషించడం ద్వారా ఈ రహస్యం వీడుతుందని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.

ఈ మహత్తర లక్ష్యం కోసం ‘మార్షియన్‌ మూన్స్‌ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్‌’ (MMX) పేరిట రూపొందించిన వ్యోమనౌకను మంగళవారం నాడు తన శక్తిమంతమైన ‘హెచ్‌-3’ రాకెట్‌ ద్వారా జాక్సా ప్రయోగించనుంది. సుమారు 5 టన్నుల బరువుండే ఈ వ్యోమనౌకలో ప్రొపల్షన్‌, ఎక్స్‌ప్లొరేషన్‌, రిటర్న్‌ అనే మూడు కీలక మాడ్యూల్స్‌ ఉంటాయి. ప్రయోగం జరిగిన దాదాపు ఏడాది కాలానికి ఇది అంగారకుడి కక్ష్యకు చేరుకుంటుంది. ఆ తర్వాత సుమారు మూడేళ్లపాటు ఫోబోస్‌కు సమీపంగా పరిభ్రమిస్తూ సమగ్రమైన సమాచారాన్ని, డేటాను సేకరిస్తుంది. అనంతరం ఫోబోస్‌ ఉపరితలం నుంచి కనీసం 10 గ్రాముల బరువున్న నమూనాలను సేకరిస్తుంది. ఈ మిషన్‌లో అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యం కూడా ఉంది. ఫ్రాన్స్‌, జర్మనీ దేశాలు సంయుక్తంగా తయారుచేస్తున్న ‘ఐడెఫిక్స్‌’ అనే అత్యాధునిక రోవర్‌ 2029లో ఫోబోస్‌ ఉపరితలంపై అడుగుపెట్టి అక్కడి నేలను పరిశోధిస్తుంది. ఈ రోవర్ అందించే సమాచారం నమూనాల సేకరణలో జపాన్‌ ల్యాండర్‌కు తోడ్పడనుంది. అమెరికా (నాసా) తో పాటు ఇతర దేశాల స్పేస్ ఏజెన్సీలు కూడా కమ్యూనికేషన్, సాంకేతిక పరికరాల రూపంలో సహకారం అందిస్తున్నాయి.

నమూనాలను సేకరించిన అనంతరం ఎంఎంఎక్స్‌ వ్యోమనౌకలోని రిటర్న్‌ మాడ్యూల్‌ 2031లో సురక్షితంగా భూమికి తిరిగి చేరుకుంటుంది. భూమికి చేరిన నమూనాల ద్వారా మన సౌర కుటుంబం ఏర్పడిన తొలినాళ్ల విశేషాలు, జీవం ఆవిర్భావానికి దారితీసిన మూలాల గుట్టు విప్పేందుకు వీలవుతుందని శాస్త్రవేత్తలు ఆశిస్తున్నారు. అంతేకాకుండా భవిష్యత్తులో అంగారకుడిపైకి వ్యోమగాములను పంపినప్పుడు, ఈ ఫోబోస్‌ను ఒక కీలకమైన ఇంధన లేదా రవాణా మజిలీగా వాడుకోవచ్చా అనే అంశాన్ని కూడా పరిశీలించనున్నారు. దాదాపు 20 నుంచి 30 కిలోమీటర్ల పరిమాణం కలిగిన ఫోబోస్‌, అంగారకుడికి కేవలం 6 వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటూ ప్రతి 3 రోజులకు ఒకసారి ఆ గ్రహాన్ని చుట్టివస్తోంది. ఇప్పటికే హయబుసా, హయబుసా-2 మిషన్ల ద్వారా గ్రహశకలాల నుంచి నమూనాలను విజయవంతంగా భూమికి తెచ్చిన అనుభవం ఉన్న జపాన్‌కు ఈ తాజా మిషన్ మరో మైలురాయిగా మారనుంది.