Last Updated:
Janganana 2.0: దేశవ్యాప్తంగా ఎంతోకాలంగా ఎదురుచూస్తున్న జనాభా లెక్కల సేకరణ ప్రక్రియకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ముహూర్తం ఖరారు చేసింది.
జనగణనలో అత్యంత కీలకమైన రెండో విడత ‘జనాభా లెక్కల సేకరణ’ (పాప్యులేషన్ ఎన్యూమరేషన్) ప్రక్రియను వచ్చే ఏడాది జనవరి 25వ తేదీ నుంచి ఫిబ్రవరి 28వ తేదీ వరకు నిర్వహించనున్నట్లు భారత రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ప్రకటించారు. ఇందుకు సంబంధించి కేంద్ర హోంశాఖ పరిధిలోని రిజిస్ట్రార్ జనరల్ కార్యాలయం అధికారిక నోటిఫికేషన్‌ను జారీ చేసింది. దేశంలో ప్రతి పదేళ్లకోసారి జరగాల్సిన 2021 నాటి జనగణన కోవిడ్-19 మహమ్మారి వ్యాప్తి కారణంగా వాయిదా పడుతూ వచ్చింది. తాజాగా విడుదలైన నోటిఫికేషన్‌తో ఈ బృహత్తర ప్రక్రియ పట్టాలెక్కింది.
ఈసారి జనగణనలో సరికొత్త సాంకేతిక మార్పును తీసుకొచ్చారు. పౌరులు తమ వివరాలను ఆన్‌లైన్ ద్వారా స్వయంగా నమోదు చేసుకునేందుకు కేంద్రం అవకాశం కల్పించింది. ఇందుకోసం జనవరి 10 నుంచి జనవరి 24వ తేదీ వరకు ప్రత్యేక పోర్టల్ లేదా మొబైల్ యాప్ ద్వారా ‘స్వీయగణన’ సదుపాయాన్ని వినియోగించుకోవచ్చని వెల్లడించింది. ఆ తర్వాత జనవరి 25 నుంచి ఎన్యూమరేటర్లు నేరుగా ఇళ్లను సందర్శించి వివరాలు సేకరిస్తారు. ఫిబ్రవరి 28తో క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన ముగిసిన అనంతరం, మార్చి 1 నుంచి మార్చి 5వ తేదీ వరకు సవరణల నిమిత్తం ‘రివిజనల్ రౌండ్’ నిర్వహిస్తారు.
ప్రాతిపదిక తేదీ (రెఫరెన్స్ డేట్)ఈ జనగణన కార్యక్రమానికి 2027 మార్చి 1వ తేదీ అర్ధరాత్రి 00:00 గంటలను ప్రాతిపదిక తేదీగా నిర్ధారించారు. అంటే ఆ సమయం నాటికి జీవించి ఉన్న పౌరులను మాత్రమే అధికారిక లెక్కల్లోకి తీసుకుంటారు. ఆ నిర్ణీత సమయం తర్వాత జన్మించిన వారిని ఈ రౌండ్‌లో చేర్చబోరు, అలాగే ఆ తర్వాత మరణించిన వారి పేర్లను కూడా జాబితా నుంచి తొలగించరు.
రెండో విడతలో భాగంగా ఎన్యూమరేటర్లు ప్రజల నుంచి మొత్తం 40 అంశాలపై వివరాలు సేకరిస్తారు. విద్య, ఉపాధి, భాషలు, వలసలు, గృహ సౌకర్యాలు, డిజిటల్ అక్షరాస్యత, ఆరోగ్య సంరక్షణ వంటి సమగ్ర సామాజిక-ఆర్థిక వివరాలను సేకరించనున్నారు. వీటితో పాటు ఈసారి అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన కులగణనను కూడా ఈ 40 ప్రశ్నల పరిధిలోనే పొందుపరిచినట్లు అధికారులు స్పష్టం చేశారు.
ఎన్నికలు జరిగే రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక షెడ్యూల్రాబోయే అసెంబ్లీ ఎన్నికలను పరిగణనలోకి తీసుకుని గోవా, ఉత్తరప్రదేశ్, పంజాబ్, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రాలలో ఈ రెండో దశ ప్రక్రియను ఈ ఏడాది డిసెంబరు 1 నుంచి వచ్చే జనవరి 4వ తేదీ వరకు నిర్వహించనున్నారు. ఈ రాష్ట్రాలకు 2027 జనవరి 5వ తేదీ అర్ధరాత్రి 00:00 గంటలను రెఫరెన్స్ తేదీగా ఖరారు చేశారు. కాగా, స్థానిక ఘర్షణలు, అల్లర్ల పరిస్థితుల దృష్ట్యా మణిపుర్ రాష్ట్రంలో ప్రస్తుతం ఈ జనాభా లెక్కల సేకరణను చేపట్టడం లేదని నోటిఫికేషన్‌లో పేర్కొన్నారు. భవిష్యత్ సంక్షేమ పథకాలు, జాతీయ విధానాల రూపకల్పనకు ఈ డిజిటల్ జనగణన ఎంతో కీలకమైన సమాచారాన్ని అందించనుంది.
