సైబర్ భద్రతను మరింత బలోపేతం చేయడమే సైరిస్ ప్రధాన లక్ష్యం. సైబర్ దాడులు జరిగిన తర్వాత స్పందించడమే కాకుండా, అలాంటి ముప్పులు వచ్చే అవకాశాలను ముందుగానే గుర్తించడం, వేగంగా స్పందించడం, డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను మరింత సురక్షితంగా మార్చడంపై ఈ కేంద్రం దృష్టి పెడుతుంది. సైబర్ పాలసీ, శిక్షణ, కొత్త టెక్నాలజీలపై పరిశోధన, సైబర్ ముప్పుల సమాచారం సేకరించడం, దాడులను ఎదుర్కోవడం వంటి కీలక కార్యకలాపాలన్నింటినీ ఒకే వేదికపైకి తీసుకొస్తుంది. సైరిస్ మూడు ప్రధాన విభాగాలతో పనిచేస్తుంది. అవి థింక్ (THINK), ఇన్నోవేట్ (INNOVATE), డిఫెండ్ (DEFEND).
థింక్ (THINK): సైబర్ భవిష్యత్తుకు సిద్ధం కావడం
ఈ విభాగం సైబర్ భద్రతకు సంబంధించిన విధానాల రూపకల్పనపై దృష్టి పెడుతుంది. సైబర్ అకాడమీ ద్వారా నిపుణులకు శిక్షణ ఇవ్వడం, ప్రజల్లో సైబర్ భద్రతపై అవగాహన పెంచడం, అవసరమైన నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశాలు.
ఇన్నోవేట్ (INNOVATE): కొత్త పరిష్కారాల అభివృద్ధి
సైబర్ భద్రతకు సంబంధించి కొత్త టెక్నాలజీలు, పరిష్కారాలను అభివృద్ధి చేయడం ఈ విభాగం లక్ష్యం. పరిశోధనలు చేయడంతో పాటు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా మారుతున్న సైబర్ భద్రతా ప్రమాణాలతో పోల్చుకుని బ్యాంకు భద్రతా వ్యవస్థ ఎంత మెరుగ్గా ఉందో అంచనా వేస్తారు.
డిఫెండ్ (DEFEND): కీలకమైన సమాచారాన్ని, ఆస్తులను కాపాడటం
సైబర్ దాడులను ముందుగానే గుర్తించడం, వాటిని వేగంగా ఎదుర్కోవడం, బ్యాంకు భద్రతా వ్యవస్థను మరింత పటిష్టం చేయడం ఈ విభాగం పని. సైబర్ ముప్పులపై సమాచారం సేకరించడం, వాటిని విశ్లేషించడం ద్వారా బ్యాంకు ముందుగానే అప్రమత్తం కావడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
సైబర్ భద్రతలో కీలకమైన అంశాలపై సైరిస్ ప్రత్యేకంగా దృష్టి పెడుతుంది. వీటిలో థ్రెట్ ఇంటెలిజెన్స్ అంటే సైబర్ ముప్పులకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని సేకరించి విశ్లేషించడం, సైబర్ డిఫెన్స్ అంటే సైబర్ దాడులను ఎదుర్కోవడం, డిజిటల్ ఫోరెన్సిక్స్ అంటే డిజిటల్ ఆధారాలను పరిశీలించడం, మాల్వేర్ అనాలిసిస్ అంటే హానికరమైన సాఫ్ట్‌వేర్‌ను విశ్లేషించడం ఉన్నాయి. వీటితో పాటు ఎథికల్ హ్యాకింగ్, ఫ్రాడ్ అనలిటిక్స్, ఏఐ సెక్యూరిటీ, క్వాంటమ్-సేఫ్ టెక్నాలజీలపైనా ఈ కేంద్రం పనిచేస్తుంది. ఎథికల్ హ్యాకింగ్ ద్వారా వ్యవస్థలోని భద్రతా లోపాలను గుర్తిస్తారు. ఫ్రాడ్ అనలిటిక్స్ ద్వారా మోసాలకు సంబంధించిన నమూనాలను విశ్లేషిస్తారు. ఏఐ సెక్యూరిటీ అంటే ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్‌కు సంబంధించిన భద్రత. భవిష్యత్తులో క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ల వల్ల ఎదురయ్యే ముప్పులను తట్టుకునేలా రూపొందించే టెక్నాలజీలను క్వాంటమ్-సేఫ్ టెక్నాలజీలు అంటారు.
సైబర్ ముప్పులు ఒక్క బ్యాంకుకే పరిమితం కావడం లేదు. ప్రభుత్వ సంస్థలు, ఆర్థిక సంస్థలు, ఫిన్‌టెక్ కంపెనీలు, టెక్నాలజీ సంస్థలను కూడా ఇవి ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉంది. అందుకే ప్రభుత్వ విభాగాలు, నియంత్రణ సంస్థలు, ఆర్థిక సంస్థలు, ఫిన్‌టెక్ కంపెనీలు, విద్యా సంస్థలు, టెక్నాలజీ భాగస్వాములతో కలిసి సైరిస్ పనిచేయనుంది. ఈ సహకారం ద్వారా సైబర్ దాడులను ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాన్ని, ముందస్తు సన్నద్ధతను పెంచుకోవాలని ఎస్‌బీఐ భావిస్తోంది. ఈ సందర్భంగా ఎస్‌బీఐ చైర్మన్ చల్లా శ్రీనివాసులు సెట్టి మాట్లాడుతూ, “కస్టమర్ల నమ్మకాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి, మన డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ పటిష్టంగా ఉండటానికి సైబర్ భద్రత చాలా కీలకం. సైరిస్ ద్వారా కొత్తగా ఎదురయ్యే ముప్పులను ముందుగానే గుర్తించే సామర్థ్యం పెరుగుతుంది. మారుతున్న సైబర్ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ముందుండి పనిచేయగలుగుతాం” అని చెప్పారు.
కేంద్ర ఆర్థిక సేవల విభాగం కార్యదర్శి సంజయ్ లోహియా మాట్లాడుతూ, “భారత్‌లో ఆర్థిక లావాదేవీలు రోజురోజుకీ డిజిటల్ రూపంలోకి మారుతున్నాయి. ఈ మార్పుతో పాటు సైబర్ భద్రత కూడా బలోపేతం కావాలి. కొత్త ఆవిష్కరణలు ఎంత ముఖ్యమో, వాటిని సురక్షితంగా అమలు చేయడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ఆర్థిక రంగంలో సైబర్ భద్రతా సామర్థ్యాలను పెంచడానికి, సంస్థల మధ్య సహకారాన్ని మెరుగుపరచడానికి, ముప్పులను ఎదుర్కొనేలా సిద్ధం కావడానికి సైరిస్ సరైన సమయంలో ప్రారంభమైన కార్యక్రమం” అని తెలిపారు. ఇప్పటికే ఎస్‌బీఐ పలు చర్యల ద్వారా తన సైబర్ భద్రతా వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తోంది. అనేక స్థాయిల్లో భద్రతా నియంత్రణలు అమలు చేయడంతో పాటు, క్రమం తప్పకుండా ఆడిట్లు నిర్వహిస్తోంది. సాఫ్ట్‌వేర్, సిస్టమ్‌లలోని భద్రతా లోపాలను గుర్తించేందుకు వల్నరబిలిటీ అసెస్‌మెంట్లు చేస్తోంది. సైబర్ దాడులు జరిగినప్పుడు వేగంగా స్పందించేందుకు ప్రత్యేక వ్యవస్థలను కూడా సిద్ధం చేసుకుంది.
ముప్పులను గుర్తించడం, వాటికి స్పందించడం వంటి సామర్థ్యాలను ఎస్‌బీఐ మరింత మెరుగుపరుస్తోంది. దీనిలో భాగంగా సైబర్ డ్రిల్స్ నిర్వహిస్తోంది. బ్యాంకు ఉద్యోగులకు సైబర్ భద్రతపై శిక్షణ కూడా ఇస్తోంది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో దాదాపు 1.81 లక్షల మంది బ్యాంకు ఉద్యోగులు తప్పనిసరి సైబర్ సెక్యూరిటీ ఈ-లెర్నింగ్ శిక్షణను పూర్తి చేశారు. అదే సమయంలో డిజిటల్ భద్రత, ఆన్‌లైన్ మోసాల నివారణపై కస్టమర్లలోనూ అవగాహన పెంచే కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తోంది. మొత్తంగా చూస్తే, సైరిస్ ప్రారంభంతో డిజిటల్ బ్యాంకింగ్‌లో సైబర్ భద్రతను మరింత బలోపేతం చేయడానికి ఎస్‌బీఐ ప్రయత్నిస్తోంది. ఆన్‌లైన్ బ్యాంకింగ్, డిజిటల్ చెల్లింపులు పెరుగుతున్న తరుణంలో సైబర్ ముప్పులను ముందుగానే గుర్తించడం, మోసాలను అడ్డుకోవడం, కస్టమర్ల నమ్మకాన్ని కాపాడటం ఈ కార్యక్రమం ద్వారా మరింత సులభం కావచ్చని బ్యాంకు భావిస్తోంది. అయితే బ్యాంకుల భద్రతా చర్యలతో పాటు, కస్టమర్లు కూడా తమ ఓటీపీలు, పాస్‌వర్డ్‌లు, బ్యాంకు వివరాలను ఇతరులతో పంచుకోకుండా జాగ్రత్తగా ఉండటం ముఖ్యం.
