Last Updated:
Ayurveda AI: ఆయుర్వేదం అంటే ప్రాచీన వైద్య విధానం.. కానీ ఇప్పుడు ఈ రంగం ఆధునిక టెక్నాలజీతో కలిసి వేగంగా మారుతోంది. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సాయంతో ఆయుష్ సేవలను మరింత సులభంగా ప్రజలకు అందించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్త డిజిటల్ టూల్స్ను అందుబాటులోకి తీసుకొస్తోంది. సామాన్యుల ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇచ్చే AI చాట్బాట్ల నుంచి పరిశోధకులకు ఉపయోగపడే టూల్స్, యోగా సూచనలు, పెట్టుబడులకు సంబంధించిన సేవల వరకు పలు రకాల అప్లికేషన్లు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. మరోవైపు భాషా అడ్డంకులను తొలగిస్తూ ఆయుష్ గ్రిడ్ సేవలను 22 అధికారిక భాషల్లో అందుబాటులోకి తీసుకురావడంతో దేశవ్యాప్తంగా మరింత మందికి ఆయుర్వేద సమాచారం చేరే అవకాశం ఏర్పడింది.
భారతదేశంలో ప్రాచీన వైద్య విధానమైన ఆయుర్వేదం, విస్తృత ఆయుష్ (AYUSH) రంగాలు డిజిటల్ యుగంలోకి వేగంగా అడుగుపెడుతున్నాయి. ఇప్పటికే విజయవంతంగా అమలవుతున్న ‘ఆయుష్ గ్రిడ్’ డిజిటల్ ప్రాజెక్టును బలమైన పునాదిగా చేసుకుని, ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ ఇప్పుడు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సాంకేతికతను జోడించే దిశగా చారిత్రాత్మక ముందడుగు వేస్తోంది. ప్రజారోగ్య సంరక్షణ, పరిశోధనలు, వైద్య విద్య, సకాలంలో సమాచార మార్పిడి, పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం వంటి కీలక రంగాల్లో ఏఐ వినియోగాన్ని విస్తృతంగా అన్వేషిస్తున్నారు. దీనికోసం ప్రత్యేకమైన ఏఐ అప్లికేషన్లు రూపొందించడంతో పాటు, జాతీయ స్థాయి ఏఐ ప్రాజెక్టులతో మంత్రిత్వ శాఖ భాగస్వామ్యం వహిస్తూ ఒక బలమైన డిజిటల్ పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మిస్తోంది.
సాధారణ పౌరులకు ఆయుర్వేదానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని సులభంగా అందించేందుకు ‘MAISP’ అనే ఏఐ చాట్బాట్ను అందుబాటులోకి తెచ్చారు. ఇది సులువైన సంభాషణాత్మక విధానంలో వినియోగదారుల ప్రశ్నలకు ఆయుష్ సమాధానాలను అందిస్తుంది. అలాగే, పరిశోధకులకు సుదీర్ఘమైన ఆయుర్వేద సాహిత్యాన్ని సులభంగా అర్థం చేసుకోవడంలో సహాయపడేందుకు ‘ARP రీసెర్చ్ అసిస్టెంట్’ పేరుతో జనరేటివ్ ఏఐ ఆధారిత టూల్ను రూపొందించారు. దీనితో పాటు, విద్యార్థుల అకాడమిక్ ప్రయాణాన్ని నిర్వహించడానికి ‘eLMS చాట్బాట్’, ఔషధ మొక్కల పెంపకందారులు మరియు వ్యాపారులను అనుసంధానించడానికి ‘e-CHARAK చాట్బాట్’, యోగా సూచనల కోసం ‘యోగ సారథి’, ఆయుష్ రంగంలో పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడానికి ‘నివేష్ సారథి’ వంటి ఏఐ సాధనాలను ప్రవేశపెట్టారు. ఇవన్నీ ఆయుష్ సేవలను పూర్తిస్థాయి వినియోగదారు-కేంద్రీకృత సేవలగా మారుస్తున్నాయి.
గ్లోబల్ స్థాయిలో కూడా భారతీయ ఆయుర్వేద ఏఐ నమూనాకు విశేష గుర్తింపు లభిస్తోంది. ఇటీవల నిర్వహించిన ‘ఇండియాఏఐ ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ 2026’లో, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) భాగస్వామ్యంతో ప్రచురించిన ‘ఆరోగ్యంపై ఏఐ ఇంపాక్ట్ కేస్బుక్’లో ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతిపాదించిన “ఆయుర్వేదం కోసం ఏఐ-ఆధారిత నిర్ణయ మద్దతు: రిట్రీవల్-ఆగ్మెంటెడ్ జనరేషన్ (RAG) విధానం” స్నాప్షాట్ను ప్రత్యేకంగా పొందుపరిచారు. అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య పుస్తకంలో ఆయుర్వేద సాంకేతిక విధానానికి చోటు దక్కడం అనేది సాక్ష్యాధారిత ఆయుర్వేద జ్ఞానానికి, మరియు ప్రాచీన వైద్యాన్ని డిజిటల్గా మార్చడంలో జనరేటివ్ ఏఐ కలిగించే అపరిమిత ప్రయోజనాలకు నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది.
ఆయుష్ రంగానికి అవసరమైన వినూత్న పరిష్కారాలను వేగవంతం చేసేందుకు ‘ఇండియాఏఐ ఇన్నోవేషన్ ఛాలెంజ్’లో మంత్రిత్వ శాఖ చురుగ్గా పాల్గొంటోంది. వైద్యుల వాయిస్ ద్వారా నమోదు అయ్యే ‘వాయిస్-బేస్డ్ ఎలక్ట్రానిక్ హెల్త్ రికార్డులు’, సమాజంలో వ్యాధుల వ్యాప్తి ధోరణులను ముందుగానే గుర్తించే సాంకేతికత, రోగుల అవసరాలకు అనుగుణంగా అందించే ‘పర్సనలైజ్డ్ ట్రీట్మెంట్’ వంటి ఆధునిక సౌకర్యాలను అభివృద్ధి చేయడంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు. దీని ద్వారా క్లినికల్ నిర్ణయాలు మరింత కచ్చితత్వంతో ఉండటమే కాకుండా, రోగి సంరక్షణ ప్రమాణాలు కూడా మెరుగవుతాయి.
అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ప్రాచీన వైద్య విధానాలలో ఏఐ పాత్రపై విస్తృత చర్చ జరుగుతోంది. జూలై 11, 2025న, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO), ఇంటర్నేషనల్ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ (ITU), ప్రపంచ మేధోసంపత్తి సంస్థ (WIPO) సంయుక్తంగా “సాంప్రదాయ వైద్యంలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ అనువర్తనం” అనే అంశంపై ప్రత్యేక నివేదికను విడుదల చేశాయి. సాంప్రదాయ వైద్యానికి ఏఐ ఎంతగానో తోడ్పడుతుందని చెబుతూనే, ఆ సాంకేతికత బాధ్యతాయుతంగా, సాక్ష్యాధారితంగా, సాంస్కృతిక విలువలకు లోబడి ఉండాలని ఈ నివేదిక స్పష్టం చేసింది.
భారతదేశంలో భాషా సరిహద్దులను చెరిపేస్తూ ఆయుర్వేదాన్ని ప్రతీ ఒక్కరికీ చేరవేసేందుకు ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ, ‘ఇండియాAI’ మరియు ఎలక్ట్రానిక్స్, సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) పరిధిలోని ‘డిజిటల్ ఇండియా భాషిని’ (DIBD) విభాగంతో జతకట్టింది. ఆయుష్ పోర్టల్ల ఉత్పత్తులను ప్రస్తుతం ‘AI కోష్’లో అందుబాటులో ఉంచారు. ‘భాషిని’ సాంకేతికత సహకారంతో ఆయుష్ గ్రిడ్ సేవలు ఇప్పుడు రాజ్యాంగంలోని 22 అధికారిక భాషలలో లభిస్తున్నాయి. దీనివల్ల దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న వైద్యులు, విద్యార్థులు, సామాన్య ప్రజలు తమ సొంత మాతృభాషలోనే ఆయుర్వేద సమాచారాన్ని పొందే వీలు కలిగింది.
