Last Updated:
RBI Big Decision: అమెరికన్ డాలర్‌తో పోలిస్తే భారత రూపాయి విలువ తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. శుక్రవారం ట్రేడింగ్ ముగిసే సమయానికి డాలర్‌తో రూపాయి మారకం విలువ 96.73కి పడిపోవడంతో, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కీలక చర్యలు చేపట్టింది. దేశంలోని మూడు ప్రధాన ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలకు విదేశీ మారక నిల్వల నుంచి నేరుగా డాలర్లు అందించే విధానంతో పాటు, కరెన్సీ డెరివేటివ్స్ ట్రేడింగ్‌పై ఆంక్షలను కఠినతరం చేసింది. ఈ చర్యలతో మార్కెట్‌లో డాలర్ల డిమాండ్ తగ్గి రూపాయి విలువకు మద్దతు లభిస్తుందా? ఆర్బీఐ కొత్త నిర్ణయాలు ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి? పూర్తి వివరాలు తెలుసుకుందాం.
అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో భారత కరెన్సీ ‘రూపాయి’ గత కొంతకాలంగా తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. అమెరికన్ డాలర్‌తో పోలిస్తే మన కరెన్సీ విలువ చారిత్రాత్మక కనిష్ఠ స్థాయికి పడిపోవడం ఆర్థిక వర్గాల్లో తీవ్ర ఆందోళన రేకెత్తిస్తోంది. శుక్రవారం నాటి ట్రేడింగ్ ముగిసే సమయానికి డాలర్‌తో రూపాయి మారకం విలువ ఏకంగా 96.73కి పడిపోయింది. గత మే నెలలో నమోదైన అత్యంత కనిష్ఠ స్థాయి 96.96కి ఇది అత్యంత సమీపంలో ఉండటం గమనార్హం. రూపాయి పతనం ఇలాగే కొనసాగితే దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై, ముఖ్యంగా దిగుమతులపై తీవ్ర ప్రతికూల ప్రభావం పడే అవకాశం ఉండటంతో, దీనిని అడ్డుకోవడానికి రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) నడుంబిగించింది.
రూపాయి విలువ ఇంత దారుణంగా క్షీణిస్తుండటం పట్ల రిజర్వ్ బ్యాంక్ తక్షణమే స్పందించింది. కరెన్సీ మార్కెట్‌లో అనిశ్చితిని తొలగించి, రూపాయికి మద్దతును అందించే లక్ష్యంతో శనివారం నాడు పలు కఠినమైన, నిర్ణయాత్మక చర్యలను ప్రకటించింది. డాలర్లకు మార్కెట్‌లో ఉన్న విపరీతమైన డిమాండ్‌ను తగ్గించడమే ప్రధాన లక్ష్యంగా ఆర్బీఐ ఈ చర్యలకు ఉపక్రమించింది. ఇందులో భాగంగా, తన వద్ద ఉన్న విదేశీ మారక నిల్వలను (Forex Reserves) దేశంలోని మూడు అగ్రగామి ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలకు నేరుగా అందుబాటులోకి తెచ్చేందుకు ఒక కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది.
దేశంలో డాలర్లకు ఇంత భారీ స్థాయిలో డిమాండ్ పెరగడానికి ప్రధాన కారణం ముడి చమురు దిగుమతులే అని రాయిటర్స్ నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది. విదేశాల నుంచి చమురు కొనుగోలు చేయడానికి ఈ సంస్థలకు ప్రతిరోజూ భారీ మొత్తంలో డాలర్లు అవసరం అవుతాయి. ఈ విషయాన్ని తీవ్రంగా పరిగణించిన కేంద్ర బ్యాంకు.. ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOCL), హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం (HPCL), భారత్ పెట్రోలియం (BPCL) వంటి మూడు ప్రధాన చమురు కంపెనీల రోజువారీ డాలర్ అవసరాలను నేరుగా తీర్చడానికి ఒక ప్రత్యేక యంత్రాంగాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
ఆర్బీఐ ప్రవేశపెట్టిన ఈ కొత్త విధానం సోమవారం నుంచి అమల్లోకి రానుంది. ఈ విధానం ప్రకారం, పైన పేర్కొన్న మూడు చమురు కంపెనీలు ఇకపై తమకు కావాల్సిన డాలర్ల కోసం బహిరంగ మార్కెట్‌పై (Open Market) ఆధారపడాల్సిన అవసరం లేదు. దానికి బదులుగా, రిజర్వ్ బ్యాంక్ తన విదేశీ మారక నిల్వల నుంచే ఆయా కంపెనీలకు నేరుగా డాలర్లను సరఫరా చేస్తుంది. దీనివల్ల బహిరంగ మార్కెట్‌లో ఒక్కసారిగా డాలర్లకు డిమాండ్ పెరిగే పరిస్థితి తప్పుతుంది. ఈ చర్య కరెన్సీ మార్కెట్‌ను స్థిరీకరించడమే కాకుండా, రూపాయి మారకపు రేటులో వచ్చే తీవ్రమైన హెచ్చుతగ్గులను అరికట్టడంలో ఎంతో కీలకంగా వ్యవహరిస్తుంది.
చమురు కంపెనీల వ్యవహారంతో పాటుగా, రూపాయి పతనాన్ని సొమ్ము చేసుకునేందుకు కొందరు ట్రేడర్లు చేసే స్పెక్యులేషన్ (ఊహాజనిత ట్రేడింగ్) పైనా ఆర్బీఐ ఉక్కుపాదం మోపింది. కరెన్సీ డెరివేటివ్స్ మార్కెట్‌లో నిబంధనలను అనూహ్యంగా కఠినతరం చేసింది. ఎక్స్ఛేంజ్-ట్రేడెడ్ కరెన్సీ డెరివేటివ్స్‌కు సంబంధించి పెట్టుబడిదారుల పొజిషన్ పరిమితులను ఏకంగా 95 శాతం మేర తగ్గించింది. అంటే, గతంలో ఉన్న 100 మిలియన్ డాలర్ల పరిమితిని ఏకంగా 5 మిలియన్ డాలర్లకు కుదించింది. ఈ నిర్ణయం ఊహాజనిత లావాదేవీలు చేసేవారికి పెద్ద షాక్ అని చెప్పవచ్చు.
అంతేకాకుండా, ఫారెక్స్ డీలర్లు తమ క్లయింట్ల కోసం ఫారెక్స్ డెరివేటివ్ లావాదేవీలను తిరిగి బుక్ చేయకుండా (Rebooking) ఆర్బీఐ నిషేధం విధించింది. ట్రేడర్లు ఇకపై ప్రతి లావాదేవీకి సంబంధించిన నామమాత్రపు విలువలో కనీసం 20 శాతాన్ని ‘ఫారెక్స్ రిస్క్ రిజర్వ్’గా తప్పనిసరిగా పక్కన పెట్టాలని నిబంధన విధించింది. ఈ కఠిన నిబంధనల వెనుక ఆర్బీఐ ప్రధాన ఉద్దేశం.. మార్కెట్‌లో కృత్రిమంగా సృష్టించబడే అస్థిరతను అరికట్టడం మరియు రూపాయి విలువను స్థిరంగా ఉంచడమే.
ప్రస్తుతం విదేశీ మారక మార్కెట్‌లో భారత రూపాయి పరిస్థితి అత్యంత సున్నితమైన దశలో ఉంది. సర్వకాలిక కనిష్ఠ స్థాయికి చేరువలో ఉన్న రూపాయిని కాపాడేందుకు ఆర్బీఐ తీసుకున్న ఈ సాహసోపేత చర్యల ప్రభావం అప్పుడే మార్కెట్‌పై కనిపించడం ప్రారంభించింది. శనివారం నాడు నాన్-డెలివరబుల్ ఫార్వర్డ్ (NDF) మార్కెట్‌లో ట్రేడింగ్ కాస్త బలహీనంగా ఉన్నప్పటికీ, ఒక నెల డాలర్-రూపీ కాంట్రాక్ట్ విలువ సుమారు 40 పైసల మేర తగ్గడం సానుకూల పరిణామంగా నిపుణులు భావిస్తున్నారు. చమురు కంపెనీలకు నేరుగా డాలర్ల సరఫరా చేయడం, స్పెక్యులేటివ్ ట్రేడింగ్‌కు కళ్లెం వేయడం ద్వారా ఆర్బీఐ మార్కెట్‌కు ఒక బలమైన భరోసానిచ్చింది. మరి రాబోయే రోజుల్లో ఈ చర్యలు రూపాయిని ఏ మేరకు పటిష్టం చేస్తాయో వేచి చూడాలి.
